Μυολειτουργικές διαταραχές

Jun 22

3 min read

Με τον όρο μυολειτουργικές διαταραχές (στοματοπροσωπική δυσλειτουργία) εννοούμε τη δυσκολία του συντονισμού ή και την μυϊκή ανισορροπία των μυών σε ολόκληρη την περιοχή του στόματος και του προσώπου . Σε αυτή την περίπτωση, οι μύες της γλώσσας, των χειλιών και των παρειών (μάγουλα) δεν συνεργάζονται αρμονικά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την απουσία της φυσιολογικής θέσης ανάπαυσης της γλώσσας στην υπερώα (ουρανίσκο), ενώ ταυτόχρονα επηρεάζονται βασικές λειτουργίες όπως η κατάποση, η μάσηση, η άρθρωση και η αναπνοή, καθώς επίσης και να οδηγούν σε δομικές αλλοιώσεις όπως οδοντικές ανωμαλίες και κακή σύγκλειση.

Κύριες αιτίες είναι οι μακροχρόνιες συνήθειες (habits) όπως το πιπίλισμα του αντίχειρα ή η χρήση πιπίλας, ανατομικές ιδιαιτερότητες (π.χ. κοντός χαλινός γλώσσας, διογκωμένες αμυγδαλές) καθώς και η δυσκολία ρινικής αναπνοής, που οδηγεί σε αναπνοή από το στόμα και λανθασμένο μοτίβο κατάποσης.

Κύριες αιτίες με μια ματιά:

Συνήθειες (επιβλαβείς συνήθειες) : Επίμονο πιπίλισμα αντίχειρα, χρήση πιπίλας, δάγκωμα νυχιών ή δάγκωμα χειλιών ωθούν τη γλώσσα σε χαμηλή θέση.
Δυσκολία ρινικής αναπνοής : Από διογκωμένες αμυγδαλές (πολύποδες), αλλεργίες ή συχνούς λοιμώξεις, που οδηγούν σε αναπνοή από το στόμα και χαλαρή μυϊκή λειτουργία γλώσσας/χειλιών.
Ανατομικοί παράγοντες : Πολύ κοντός χαλινός γλώσσας (Αγκυλογλωσσία): Η γλώσσα είναι μηχανικά πολύ στερεά συνδεδεμένη με το έδαφος του στόματος και δεν μπορεί να φτάσει τον ουρανίσκο.
Οδοντικές ή γναθοπροσωπικές ανωμαλίες (π.χ. ανοιχτό δάγκωμα). Ένας πολύ στενός ή ψηλός ("γοτθικός") ουρανίσκος δεν αφήνει αρκετό χώρο στη γλώσσα.
Λανθασμένη διατροφή: Η παρατεταμένη χορήγηση αλεσμένων τροφών ή υγρής διατροφής στη βρεφική ηλικία εμποδίζει την εκγύμναση των μασητήριων μυών που είναι απαραίτητοι για τη δύναμη της γλώσσας.
Μυϊκή υποτονία: Η χαλάρωση των μυών του προσώπου και του στόματος τροποποιούν τη θέσης ηρεμίας της γλώσσας στον ουρανίσκο:
Ψυχοσωματικοί παράγοντες. Στρες και άγχος: Συναισθηματική πίεση μπορεί να οδηγήσει σε ακούσιο σπρώξιμο της γλώσσας προς τα δόντια αντί για τον ουρανίσκο.
Λειτουργικοί/κινητικοί παράγοντες: Λανθασμένο μοτίβο κατάποσης (βρεφική κατάποση), χαλαρή στάση σώματος.
Άλλοι παράγοντες: Γενετική προδιάθεση, μυϊκή αδυναμία λόγω συνδρόμων (π.χ. Τρισωμία 21), προωρότητα ή παρατεταμένη χρήση μπιμπερό.

Συχνά, περισσότεροι από ένας παράγοντες συνδυάζονται σε μεγάλη χρονική διάρκεια για να εμφανιστεί η διαταραχή. Αυτοί οι παράγοντες δείχνουν ότι οι μυολειτουργικές διαταραχές συχνά αποτελούν αποτέλεσμα συνδυασμού γενετικών, περιβαλλοντικών και συμπεριφορικών επιδράσεων. Η πολυπλοκότητα αυτών των αιτίων καθιστά απαραίτητη τη διάγνωση και θεραπεία των διαταραχών με μια ολιστική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη όλους τους πιθανούς παράγοντες.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Αν οι γονείς παρατηρήσουν ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω συμπτώματα, καλό είναι να απευθυνθούν σε ορθοδοντικό ή και σε ωτορινολαρυγγολόγο (ιδιαίτερα αν το παιδί αναπνέει συχνά από το στόμα) καθώς και σε λογοθεραπευτή προκειμένου να αξιολογηθεί η σοβαρότητα της διαταραχής.

Συμπτώματα

Ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω υποδηλώνουν μυολειτουργική διαταραχή :

Ανοιχτό στόμα

Τα χείλη δεν κλείνουν πλήρως σε ηρεμία.
Η γλώσσα δεν ακουμπά στον ουρανίσκο.
Ξηρά ή σχισμένα χείλη
Γυρισμένο προς τα μέσα κάτω χείλος.
Κοντό και ανασηκωμένο άνω χείλος.
Έντονη σύσπαση του μυός του πηγουνιού.
Απουσία επαφής των χειλιών κατά ή μετά την ομιλία.
Ροχαλητό.
Κουρασμένη όψη.
Ανάπτυξη του προσώπου περισσότερο σε μήκος παρά σε πλάτος.

Διαταραχές αναπνοής

Στοματική αναπνοή αντί για ρινική.

Διαταραχές μάσησης

Αποφυγή σκληρών τροφών.
Ανεπαρκής μάσηση.
Μάσηση με ανοιχτό στόμα.
Υπερβολικό σάλιο κατά τη μάσηση.
Λερώματα γύρω από το στόμα κατά το φαγητό.
Μάσηση μόνο από τη μία πλευρά.
Περιορισμένες ή ανύπαρκτες πλάγιες κινήσεις της κάτω γνάθου.
Δυσκολία της γλώσσας να μεταφέρει την τροφή δεξιά και αριστερά.

Διαταραχές κατάποσης

Σφιγμένα χείλη.
Ένταση στον μυ του πηγουνιού.
Προώθηση του κεφαλιού προς τα εμπρός κατά την κατάποση.
Πίεση της γλώσσας ανάμεσα ή πάνω στα δόντια κατά την κατάποση.

Διαταραχές άρθρωσης και φώνησης

Ασαφής ομιλία με μικρή κινητικότητα των χειλιών.
Λανθασμένη ή ελλιπής προφορά φθόγγων.
Καταπονημένη φωνή
Βραχνή φωνή.

Επίσης

Αδυναμία δημιουργίας αναρρόφησης με τη γλώσσα ή χαρακτηριστικού ήχου «κλικ».
Περιορισμένη κινητικότητα της γλώσσας.
Βραχύς χαλινός γλώσσας ή χειλιών με λειτουργικούς περιορισμούς.

· Διαταραχή της στοματικής αισθητηριακής αντίληψης και της ικανότητας διάκρισης

Πρόληψη

Η πρόληψη έχει ιδιαίτερη σημασία προκειμένου να προλάβουμε την εδραίωση των στοματοπροσωπικών-μειολειτουργικών διαταραχών

Οι τροφές ( από τον 6ο μήνα ζωής και μετά) που απαιτούν μάσηση

- βοηθούν στη μετάβαση από το πρότυπο θηλασμού/πιπιλίσματος στο πρότυπο μάσησης και κατάποσης.

- ενισχύουν την ανάπτυξη των μυών του στόματος και του προσώπου

- συμβάλλουν στη σωστή ανάπτυξη των γνάθων.

Επίσης η πιπίλα πρέπει να χρησιμοποιείται με φειδώ και συνειδητά, για την προώθηση του σωστού κλεισίματος των χειλιών και της θέσης ηρεμίας της γλώσσας στον ουρανίσκο.